L'oeuvre de George Albert Boulenger.

Les Planches de 1898

Les Planches de 1899

Les Planches de 1901

ainsi que le fascicule de descriptions de 1909

Ichtyologiste britannique d'origine Belge.

George Albert Boulenger, Ichtyologue.
George Albert Boulenger.

       George Albert Boulenger est un zoologiste britannique d'origine belge, né le 19 octobre 1858 à Bruxelles et mort le 23 novembre 1937 à Saint-Malo.

      De nombreuses espèces (près d'une cinquantaine) lui ont été dédiées, ces hommages sont bien mérités, nous vous invitons à découvrir celles du lac Tanganyika.

- Boulengerochromis microlepis
- Neolamprologus boulengeri
- Xenotilapia boulengeri
- Bryconaethiops boulengeri (non cichlidé)

      Pour les autres espèces de poissons qui lui sont dédiées, rendez-vous sur Fishbase. Sans oublier le genre Boulengerella.

      Il ne faut pas oublier non plus, des batraciens, des reptiles (Boulegerina annulata stormsi  le cobra d'eau du lac Tanganyika par exemple), qui rendent hommages à son abnégation, le travail dans une seule direction, de toute une vie, pour nous laisser tant de descriptions, et de savoir.

   ->   Les planches des descriptions_de_1898

Planche de gravure : Gnathochromis pfefferi, Callochromis macrops, Ophthalmotilapia ventralis, Cyprichromis leptosoma, Eretmodus cyanostictus
Nous avons :

Paratilapia pfefferi = Gnathochromis pfefferi
Paratilapia macrops = Callochromis macrops
Paratilapia ventralis = Ophthalmotilapia ventralis
Paratilapia leptosoma = Cyprichromis leptosoma
Eretmodus cyanostictus

 

 Planche de dessin : Lates microlepis, Neolamprologus fasciatus, Altolamprologus compressiceps, Variabilichromis moorii, Neolamprologus modestus

Lates microlepis
Lamprologus fasciatus = Neolamprologus fasciatus
Lamprologus compressiceps = Altolamprologus compressiceps

Lamprologus moorii = Variabilichromis moorii

Lamprologus modestus = Neolamprologus modestus
Lamprologus elongatus = Lepidiolamprologus elongatus

 

Planches de descriptions de : Neolamprologus furcifer, Telmatochromis vittatus, Telmatochromis temporalis, Julidochromis ornatus

Lamprologus furcifer = Neolamprologus furcifer
Telmatochromis vittatus
Telmatochromis temporalis
Julidochromis ornatus

 

 Dessins de : Petrochromis polyodon, Perissodus microlepis, Lamprichthys tanganicanus

Petrochromis polyodon
Perissodus microlepis
Haplochilus tanganicanus = Lamprichthys tanganicanus

 

Mastacembelus moorii
Sur cette planche de 1898 nous pouvons reconnaitre:

Mastacembelus moorii
Clarias liocephalus

 

Aquarelle de Synodontis multipunctatus
Synodontis multipunctatus

 

 #########

Paratilapia furcifer = Cyathopharynx furcifer
Bathybates ferox

 

 Représentation d'après nature de Tropheus moorii et Lobochilotes labiatus.

Tilapia labiata = Lobochilotes labiatus
Tropheus moorii

 

      Ici il est question de son travail sur les genres et espèces du lac Tanganyika donc, et voici les planches issues du fascicule_de_1899.

Lepidiolamprologus lemairii, Aulonocranus dewindti, Grammatotria lemairii

Xenotilapia sima, Xenotilapia melanogenys, Cyathopharynx furcifer, Trematocara marginatum, Ectodus descampsii                                         Boulengerochromis microlepis, Haplochromis horei, Limnotilpia dardennii

      Le document original en PDF "Transaction of the Zoological Society of London -Vol. XV.--Part 4.  George Albert Boulenger 1899". (en anglais).

Espèces décrites et leurs noms actuels:

Grammatotria lemairii
Paratilapia dewindti =  Aulonocranus dewindti
Lamprologus lemairii = Lepidiolamprologus lemairii

Trematocara marginatum
Ectodus descampsii
Ectodus melanogenys = Xenotilapia (Enantiopus) melanogenys
Ectodus longianalis = Xenotilapia (Enantiopus) melanogenys (ici nous pouvons remarquer que la même espèce est décrite deux fois sous deux noms différents)
Xenotilapia sima
Tilapia grandoculis = Cyathopharynx furcifer
 Tilapia dardennii = Limnotilapia dardennii
Tilapia rubropunctata = Haplochromis (Ctenochromis) horei

Tilapia microlepis = Boulengerochromis microlepis

Les planches de descriptions_de_1901.

Gephyrochromis moorii, Asprotilapia leptura, Mastacembelus frenatus.

Gephyrochromis moorii (cichlidé du lac Malawi).
Asprotilapia leptura = Xenotilapia leptura
Mastacembelus frenatus
Mastacembelus taeniatus = Mastacembelus frenatus
 

 

Acapoeta tanganicae, Barbus platyrhinus

Capoeta tanganicae = Acapoeta tanganicae
Barbus platyrhinus

 

Barbus altianalis, Barbus tropidolepis.

Barbus altianalis
Barbus tropidolepis

 

Barbus serrifer, Raiamas moorii, Opsaridum microlepis.

Barbus serrifer
Barilius moorii = Raiamas moorii
Barilius tanganicae = Opsaridium microlepis

 

Chrysichtys brachynema.

Chrysichtys brachynema

 

Synodontis granulosus.

Synodontis granulosus

 

Hemibates stenosoma, Bathybates fasciatus.

Hemibates stenosoma
Bathybates fasciatus

 

Haplochromis vittatus, Xenotilapia ornatipinnis, Trematocara unimaculatum, Protomelas pleurotaenia.

Paratilapia vittata = Haplochromis vittatus (cichlidé du lac Kivu)
Xenotilapia ornatipinnis
Trematocara unimaculatum
Tilapia pleurotaeania = Protomelas pleurotaenia (cichlidé du lac Malawi)

 

Paracyprichromis nigripinnis, Limnochromis auritus, Reganochromis calliurus, Enentiopus melanogenys, Ophthalmotalapia boops, Aulonocara trematocephalum.

Paratilapia nigripinnis = Paracyprichromis nigripinnis
Paratilapia aurita = Limnochromis auritus
Paratilapia calliura = Reganochromis calliurus
Ectodus longianalis = Xenotilapia (Enantiopus) melanogenys
Tilapia boops = Ophthalmotilapia boops
Tilapia trematocephala = Aulonocara trematocephalum

 

      Découvrons également les planches (gravures) du fascicule_de_1909, et son fichier PDF(6.5 Mo). 1909 fut une année de dédicaces à Cunnington.

Tilapia latifrons = Tilapia rendalli
Tilapia latifrons = Tilapia rendalli

Trematocara nigrifrons, Cunningtonia longiventralis, Mastacembelus cunningtoni

Trematocara nigrifrons
Cunningtonia longiventralis
Mastacembelus cunningtoni

Hippopotamyrus discorhynchus, Limnothrissa miodon, Brycinus rhodopleura.

Marcusenius tanganicanus = Hippopotamyrus discorhynchus
Pellonula miodon = Limnothrissa miodon
Alestes rhodopleura = Brycinus rhodopleura

 

Dinotopterus cunningtoni, planche de description.
Dinotopterus cunningtoni

 

Bathybagrus sianenna , Chelaethiops minutus, Phyllonemus typus, Lacustricola pumilus.

Neobola minuta = Chelaethiops minutus
Chrysichthys sianenna = Bathybagrus sianenna
Phyllonemus typus
Haplochilus pumilus = Lacustricola pumilus

 

Auchenoglanis occidentalis tanganicanus.

Auchenoglanis occidentalis tanganicanus

 

Synodontis melanostictus

Synodontis melanostictus = Synodontis nigromaculata

 

Lates angustifrons, Neolamprologus multifasciatus, Neolamprologus callipterus, Neolamprologus calliurus

Lates angustifrons
Lamprologus multifasciatus = Neolamprologus multifasciatus
Lamprologus reticulatus = Neolamprologus callipterus
Lamprologus calliurus = Neolamprologus calliurus

 

Neolamprologus tetracanthus, Neolamprologus mondabu, Neolamprologus callipterus, Lepidiolamprologus cunningtoni.

Lamprologus brevianalis = Neolamprologus tetracanthus
Lamprologus cunningtoni = Lepidiolamprologus cunningtoni
Lamprologus mondabu = Neolamprologus mondabu
Lamprologus callipterus = Neolamprologus callipterus

 

Cyphotilapia frontosa (Kigoma), Tylochromis polylepis.

Paratilapia frontosa  = Cyphotilapia frontosa (Kigoma)
Pelmatochromis polylepis = Tylochromis polylepis

 

Haplotaxodon microlepis - Bathybates minor

Bathybates minor
Haplotaxodon microlepis

 

Callochromis pleurospilus, Limnochromis auritus.

Pelmatochromis melanostigma = Callochromis melanostigma
Pelmatochromis pleurospilus = Callochromis pleurospilus
Pelmatochromis rhodostigma = Callochromis pleurospilus
Pelmatochromis auritus = Limnochromis auritus ?

>>> Le fascicule de 1909, et sont fichier PDF(6.5 Mo). <<<

#########>>> Biographie extraite de Wikipédia <<<#########

-"Boulenger est le seul enfant de Gustave Boulenger, notaire public belge, et de Juliette Piérart de Valenciennes. Il est diplômé d'histoire naturelle en 1876 à l'Université libre de Bruxelles et travaille au Muséum d'histoire naturelle de cette même ville où il étudie particulièrement les amphibiens, les reptiles et les poissons. Il se rend fréquemment au Muséum national d'histoire naturelle de Paris et au British Museum de Londres.

      En 1880, il est invité à venir travailler au Natural History Museum de Londres par Albert Charles Lewis Günther (1830-1914) où il est chargé de réaliser le catalogue des amphibiens qui y sont conservés. Il est bientôt naturalisé britannique. En 1882, il devient assistant-naturaliste de première classe au département de zoologie, poste qu'il conserve jusqu'à son départ en retraite en 1920.
Durant sa retraite, il étudie les roses et publie 34 articles sur des sujets de botanique ainsi que deux livres sur les roses d'Europe.
Suivant ses biographes, il était extrêmement méticuleux et possédait une mémoire infaillible, il se souvenait de tous les spécimens qu'il avait vus et était capable de les nommer.

       Boulenger jouait également du violon et parlait couramment français, allemand et anglais, lisait l'espagnol, l'italien et un peu de russe. Bien sûr, en tant que zoologiste, il connaissait le grec et le latin.
En 1921, une liste de ses publications (et des espèces qu'il y décrit) de 77 pages mentionne 877 articles (représentant plus de 5 000 pages), 19 monographies sur les poissons, les amphibiens et les reptiles.
Il est l'auteur de 1 096 espèces nouvelles de poissons, 556 d'amphibiens et 872 de reptiles. Ses monographies sur les amphibiens, les lézards et autre reptiles et les poissons (notamment africains, bien qu'il ne s'y soit jamais rendu) sont réputées.

G. A. Boulenger travaillant dan son laboratoire.

 

       Il fut membre de l'American Society of Ichthyologists (1935) et fut le premier membre d'honneur de l'American Society of Herpetologists. Il reçoit, en 1937, la médaille de l'Ordre de Léopold, la plus haute distinction attribuée à un civil en Belgique.
Il faut en particulier, mentionner ses travaux sur les poissons cavernicoles. En 1897, le roi Léopold II de Belgique créé une commission chargée de recruter des naturalistes pour la création d'un muséum au Congo et en confie la direction à Boulenger.

 

       Sa principale découverte est, en 1921, un étrange poisson du Congo, aveugle et dépigmenté. Il l'identifie comme étant une espèce nouvelle et l'a décrit dans Nature. Il la dédie à Martin Geerts, la personne qui a découvert cet animal. Il nomme ce poisson Caecobarbus geertsii, dont le nom de genre vient de caeco, aveugle, et barbus = barbu. Il a aussi dédié à Emílio Augusto Goeldi (1859-1917) l’espèce Flectonotus goeldii.
Son fils est le zoologiste Edward George Boulenger (1888-1946)."

Remerciements particuliers à Robert Allgayer pour l'accès à certains documents de sa bibliothèque (1898, 1901, 1906, 1909).

Destination Tanganyika | le Sommaire
Destination Tanganyika | Articles aquariophiles

Si vous vous posez des questions particulières sur le lac Tanganyika, n'hésitez pas à venir nous en toucher quelques mots sur le FORUM.

Destination Tanganyika /Benoît Jonas/2001-2010.